All about Plastik?
All about Plastic, once hailed as a modern-day wonder, has faced increasing scrutiny over its impact on the environment. One of the most useful, durable and ubiquitous materials known to man, it permeates every sphere of human life. It protects and stores our food; it transports our goods; we brush our teeth with it; we can find it in our refrigerators, cars, computers and mobile phones; we can thank it for our shower curtains, our plumbing and the flooring we walk on. In short, it's everywhere, sustaining our way of life to the extent that we struggle to imagine life without it. We now consume around 100 million tons of plastic annually, compared to five million tons in the 1950s when American housewives were just discovering the wonders of Tupperware. To put that into perspective, one ton of plastic represents around 20,000 two-liter bottles of water or 120,000 carrier bags, according to the British Web site Waste Online. The estimates of how many plastic bags used annually vary wildly from 500 billion to anywhere up to 1 trillion. Even taking the more conservative estimate of 500 billion still roughly translates as 1 million every minute, according to Reusablebags.com. As for plastic bottles, Earth Policy Institute estimates that in 2004 the global consumption of bottled water alone was 154 billion liters. According to Fast Company, in any given week in the United States, 1 billion bottles of water are being moved around the country, with Americans consuming 50 billion bottles each year. Of that, a whopping 38 billion of them are being sent to landfills, while on a daily basis 60 million just get chucked away.

                                                     Plastiğin Tarihçesi
  İlk yari-sentetik plastik bir kaza sonucu keşfedilmiştir. 1848 yılında İsveçli kimyacı Christian
  Friedrich Schoenbein (1799-1868) sülfürik ve nitrik asit karışımını laboratuarda
  kaynatmaktadır. Karışım yere dökülür ve Schoenbein pamuktan yapılmış önlüğü ile yeri
  siler, önlüğü suyla durular ve kuruması için sıcak sobanın üstüne asar. Önlük kuruduktan
  hemen sonra birden alevler saçarak yanar ve kül olur. Artik nitroselüloz (guncotton)
  keşfedilmiştir. İlk elde edilen plastik ise, İngiliz kimyacı ve mucit Alexander Parkes'in
  1862'de nitroselülozu bitkisel yağlar ve çok az kâfur ile yumuşatarak geliştirdiği
  "Parkesin"dir. ABD'li matbaacı John Wesley Hyatt ise kâfurun plastikleştirme etkisini
  keşfederek 1869'da selüloitin patentini aldı. 1909'da ABD'li kimyacı Leo Hendrik Baekeland
  fenol ve formaldehitten, tümüyle yapay plastik malzeme olan bakaliti hazirladi. Daha sonra
  molekül fiziği ve makro moleküller konusundaki gelişmeler sonucunda da naylon, Polyetilen, polivinil klorür (PVC), poliüretan
  gibi pek çok başka plastik türü geliştirildi.
 

PLASTİK SANAYİ ÜRÜNLERİ
(B.Y.K. Kararı: 1997/221)

1.     TERMO PLASTİK ÜRÜNLERİ İMALATI 

A.   ENJEKSİYON ÜRÜNLERİ İMALATI: 

Kapasite Hesabı:
a) Enjeksiyon kalıplama kapasitesi enjektörlerin katalog gramajlarına göre bulunur.  Tablo 1’den  enjektör  gramajına  karşılık  gelen  günlük (8 saatlik) plastik madde sarfiyatı (E) bulunur.

• Katalog gramajları plastik hammadde cinsine bağlı olarak tespit edildiği için. Tablo 1’den enjektör gramajına karşılık gelen günlük plastik hammadde sarfiyatı (E) katologda belirtilen plastik cinsinden bulunmuş olur.

               K (kg/yıl)= E (kg/gün) x 300 x R

E (kg/gün): Günlük plastik sarfiyatı (Tablo 1)

R             : Randıman faktörü (Tablo 2’den)

b) Şayet enjektörlerin katalog değerleri bilinmiyorsa, enjeksiyon pistonunun çapı (D) ile enjektör silindirinin (strok)  boyu alınarak (L) bulunan hacime (D².L/4), Tablo III’te verilen yoğunluktaki plastik doldurulduğu kabul edilmek (doldurma yoğunluğu) suretiyle enjektör gramajı bulunur. 

Enjektör Gramajı= Silindir Hacmi (cm³) x Doldurma Yoğunluğu (gr/cm³)

·         Yıllık kapasite (a) şıkkındaki gibi hesaplanır.

c) Büyük gramajlı (6000 gr’ın üzerinde) ve özel imalat yapan enjeksiyon makinalarının kapasite tespiti:

K (kg/yıl)= (A/1000) x 60 /B x 8 x 300 x R

formülünden bulunur.

A: Bir şarjda yüklenen plastik miktarı, gr.

B: Şarj süresi (doldurma-boşaltma dahil), dak.

R: Randıman (Tablo II’den)

Tablo I- Günlük (8 Saatlik) Plastik Hammadde Sarfiyat Cetveli

NOT: Cetvelde belirtilmeyen gramajlar için günlük kapasite enterpolasyon ile bulunur.  

Tablo II- Enjektör Türlerine Göre Randımanlar:

Enjektörler                                       Randıman Faktörü (%)

1- Basit Enjektörler                                    35

2- Dik Enjektörler                                       45

3- Yarı Otomatik Yatık Enjektörler                60

4- Tam Otomatik Enjektörler                        85

 Tablo III- Plastik Yoğunlukları ve Verim Katsayıları Cetveli:

NOT: Diğer plastiklerde ise doldurma verimi ortalama % 80 alınır, plastik yoğunluğu ile çarpılarak enjektör doldurma yoğunluğu bulunur.

• Bu tablo enjeksiyon katolog gramajı bilinmediği zaman kullanılır.

  d) Döner tablalı enjeksiyon kalıplama (injection moulding):

·        Döner tablalı ve çok istasyonlu olan bu tür imalatlarda ayakkabı, terlik, taban, şişe vb. ürünlerin imalatı yapılır.

      ·         Kapasite tespitinde, döner tabladaki istasyon sayısı, kalıp adedi, mamul gramajı ile döner tablanın tur süresi tespit edilerek yıllık kapasite hesaplanır.

N (Adet/yıl)= n x (60/t) x 8 x 300 x R

n: İstasyon sayısı

t: Bir tam turun süresi, dak.

R: Randıman (% 70-90)

K (Ton/yıl)= N (adet/yıl) x Ürün Ağırlığı

B- BUDİNOZLER (EKSTRUDERLER):

1.1. Plastik Film Makinaları (Blown film)

·         Budinozde sonsuz vida çapı mm. olarak ölçülür ve saatte kullanabileceği hammadde miktarı aşağıdaki cetvelden tespit edilir.

·         Bilgisayar kontrollu ve nümenik olmayan Film budinözlerinde kapasite tespiti budinözün vida çapı ölçülmek ve yüklü vaziyette devir sayısı bulunmak suretiyle yapılır.

Vida Çaplarına Göre Sarfiyat Cetveli

NOT: Cetvelde belirtilmeyen çaplar için sarfiyat enterpolasyon ile bulunur.

·         Cetvelde verilen rakamlar, sonsuz vida yüklü vaziyette ve dakikada 60 devir yaptığına göre hesaplanır. Sarf edilen hammadde sonsuz vida devir sayısı ile doğru orantılı olduğundan sonsuz vidanın yüklü vaziyette azami devir sayısı (D.S) tespit edilir ve gerçek sarfiyatı orantı ile hesaplanır.

·         Ancak, devir sayısı azami 60 d/dak. kabul edilir. Randıman faktörü (R), makinanın eskilik yenilik durumuna göre % 70-90 alınır. Yıllık kapasite:

K (kg./yıl)= A x 8 saat x 300 x (D.S./60) x R

A (kg/saat): Saatlik sarfiyat (cetvelden)

1.2.- Plastik Şişirme Makinaları (Blown Moulding):

·         Şişe, bidon, vb. mamullerin yapıldığı makinalardır. Bu makinadaki istasyon sayısı ve her istasyon sayısı ve her istasyondaki kalıp veya göz sayısı ile dakikada yapılan baskı sayısı ve mamul gramajı tespit edilir. Randıman makinasının teknolojik özelliğine göre % 70-90 alınır.

K (kg./yıl)= N x 60 x 8 x 300 x R

N: Dakikadaki baskı sayısı

NOT:

1. Çift vidalı budinözlerde kapasite tek vidalılarda olduğu gibi hesaplanır, bulunan miktara % 50 ilave yapılır.

2. Yüksek devirli (120-150-200-400 d/dak. gibi) adyabatik makinaların kapasiteleri vida çaplarının esas alınması suretiyle bu bölümün 4. sahifesindeki cetvelde gösterilen saatlik sarfiyatın 2 katı alınarak hesaplanır. 120’den aşağı devirli makinalarının kapasite hesabı ise devirleri ne ise ona göre yapılır.

3. Plastik eşya imalatında termoplastik hammaddeler toplamının binde 5’i oranında plastik boyası ve binde 5’i oranında titan dioksit verilir. Bu miktar hammaddeden düşülmez.

4. Titandioksit toz yerine, içinde % 50’nin üzerinde titandioksit ihtiva eden masterbatch (plastik + titandioksit karışımı granül) kullanıldığı takdirde, işlenen termoplastik reçinenin % 5’i oranında masterbatch verilir. Bu miktar işlenen hammadde miktarının içindedir.

Copyright © 2008 by The SORTE DESIGN Group.